Sosial programvare - personvern og etiske utfordringar.

I dette studiet har vi vore innom mange web 2.0 applikasjonar eller sosial programvare sagt med eit anna namn. Vi har også arbeidd med personvern og dei etiske utfordringane vi finn på dette feltet. Av det eg kan høyre om i media og som eg får kjennskap til når eg snakkar med kjenningar så har eg ei sterk kjensle av at alfor mange bruker sosial programvare på ein lite gjennomtenkt måte. No er det ikkje alle desse web 2.0 applikasjonane som er like utsette for misbruk heldigvis.



Nettsamfunn


Dei sosiale nettsamfunna er etter mitt inntrykk dei mest utsette og då særleg dei som er opne for alle. Det å bruke desse krev at brukaren er seg medvite både kven som kan lese/sjå og ikkje minst kva ein sjølv legg ut om seg sjølv og andre. Her vert truleg lovene om personvern og opphavsrett brotne massevis av gongar kvar einaste dag. Nettsamfunn som til dømes Nettby og Twitter er opne for alle. Kven som helst kan gå inn og sjå kva som vert lagt ut, kopiere det og bruke det vidare. Då er det tross alt mykje betre med samfunn som til dømes Fjesboka, MSN og Skype der den einskilde brukaren kan bruke innstillingane for å gjere restriksjonar på kven som får tilgang. Men uansett så er der ein sjans for at uvedkomande får tilgang og då er kunnskap om personvern, nettvet og etiske retningslinjer ved bruk svært viktig. Dette må lærast og då vert heimane og skulane viktige bidragsytarar.



Mobiltelefon, e-post

Det å bruke mobil og mail krev også at ein tek etisk ansvar. Mykje mobbing skjer ved hjelp av desse verktøya så her er det også svært viktig at ansvarlege voksne kan hjelpe born og unge til ein fornuftig og trygg bruk.

YouTube

Mange driv i dag med fildeling av bilete, musikk og film ikkje minst grunna at brukargrensesnittet på desse verktya i dag er lavt. Det er lett å lære seg. Her kjem og den etiske sida inn for fullt. Opphavsrett, personvern og fornuftig nettvet vert svært avgjerande for kva som vert lagt ut og kvar den etiske terskelen vert liggande. Mange opplever nok at dei sjølve havnar ute på nettet i lite hyggelege situasjonar og er dei først komne der så er det ikkje lett å kome derifrå.

Konklusjon

Det å lære seg etisk bruk av sosial programvare er i dag svært viktig. Mange veit i dag altfor lite om korleis nettet fungerer. Mange er altfor lite kritiske i korleis dei sjøve bruker desse verktya. Dette må lærast på lik linje med til dømes å rekne. Her må dei vaksne hjelpe til. Foreldre ynskjer det beste for borna sine og det må gjelde også ved bruk av sosial programvare. Heimane og skulen må samarbeide og ikkje minst gå føre som gode døme på fornuftig og etisk bruk av desse applikasjonane.

Dette innlegget er mitt pesonlege inntrykk av korleis det står til med personvern og etikk ved bruk av sosial programvare.

Filtrert internett i skulen?

På skulen sit elevane bak pc'en og arbeider. Læraren har skissert ei oppgåve der elevane skal bruke ressursar på nettet for å finne svaret på oppgåva. Om elevane sit i klasseromet eller på eit datarom så kan ikkje læraren(eller andre vaksne) vere tett på heile tida og det er sjølvsagt ikkje ynskjeleg heller. Somme av elevane treng gode tips på kvar dei skal leite medan andre er mykje meir orienterte om korleis dei skal gå fram for å finne stoffet dei treng. Attmed maskinene går praten og elevane får tips av kvarandre og det er flott. Her kan kanskje mange vere med på å drage lasset? Det hadde vore fint.

Vi lærarane har ei viktig oppgåve i å gi elevane kunnskap om nettet både når det gjeld korleis dei bør leite og korleis dei skal utøve god kildekritikk. Vi må vise dei gode eksempel både på leiting og vise kva som er god kildekritikk. På den måten vil elevane over tid lære både gode leiterutiner og lære korleis dei skal vurdere det dei finn.

Men kva om elevane kjem over innhald på internett som slett ikkje passar for born? Kan vi unngå det? Skal vi på førehand legge inn filter som hjelper oss med å halde desse sidene vekke frå elevane?
Becta fann i 2007 at 46 prosent av barn veit korleis dei skal kome seg forbi slike filter. Samstundes veit vi frå rapporten "Enhancing Child Safety and Online Technologies" at det ofte er barn og unge som aktivt søkjer det sjølve som kjem ut for skadelege, problematiske eller ulovlege sider på nettet.

Dersom føresette og skulen skal sette elevane i stand til å bruke nettet på ein etisk og god måte så må det vere mykje viktigare å lære dei gode etiske reglar for nettbruk enn å legge inn filter som dei vert opptekne av å unngå. "Frågan är inte vilka tekniska filter vi kan installera i datorerna, utan vilka etiska filter vi kan installera i eleverna." (Rask 2000)

Tilbake i klasseromet eller på dataromet så er det få elevar, i alle fall på mellomsteget, som kjem ut for ueigna sider på nettet. Då er det fordi dei medvite har nytta søkeord som har leia dei dit. Mi erfaring er og at dei då er raske til å kome seg vekk frå slike sider. Berre det viser vel eigentleg at dei har lært eitkvart om kva dei ikkje bør søke på? Så får vi fortelje dei om kva og kvifor.

Becta rapporten frå 2007 viser og at berre 11 prosent av foreldra til 11-åringar veit kva borna styrer med på nettet. Kanskje det er her utfordringa til trygg og etisk nettbruk ligg både for føresette og skulen. Å vere interessert og følge med på kva som skjer.